Barst
een poging tot buigen
"Alleen geweld betekent veiligheid, men sluit geen vergelijk met slangenbroed."
Barst, een poging tot buigen toont de confrontatie tussen twee koninginnen, Maria Stuart van Schotland en Elizabeth I van Engeland. Beiden uit op macht staan zij recht tegenover elkaar. Barst verbeeldt de strijd die tussen deze twee sterke vrouwen speelt. Jaloezie, haat, macht en machteloosheid wisselen elkaar af: uiteindelijk moet er een kop rollen.
Geïnspireerd door het toneelstuk Maria Stuart van Friedrich Schiller spelen Joëlke Sanderse en Daniëlle van de Ven deze fysieke theatervoorstelling. Wat begint als een confrontatie tussen twee koninginnen eindigt als een ontmoeting tussen twee vrouwen. Wat ligt er verborgen achter de schijn? Wie gaat er schuil achter de rol van koningin? Welke pijn openbaart zich? Welk gemis?
Sanderse en van de Ven speelden eerder de voorstelling Wraakoefening,waarmee ze de BNG-nieuwe Theatermakersprijs 2008 wonnen.
Begeleider/eindregie: Paul van der Laan | Toneelbeeld: Marlies Schot | Dramaturgie: Marijn de Langen | Kostuums: Marjan Vos | Producenten: Grand Theater Groningen, Laswerkplaats Amersfoort en De Lieve Vrouw Amersfoort | Fotografie: Paulina Matusiak | Ontwerp flyer: T2 Ontwerp
uit mijn dagboek
dat ik meestal weken te laat schrijf:
Daniëlle doet het weer!
Samen met Hetty, mijn broer Toon en diens partner Connie naar Barst geweest. In die voorstelling, een confrontatie tussen koning Elisabeth van Engeland en Mary Stuart van Schotland, spelen onze Toon zijn dochter Daniëlle en haar collega Joëlke Sanderse. Een jaar geleden wonnen ze samen de BNG Nieuwe Theatermakers Prijs 2008 van Theater Instituut Nederland. Dat betekende dat ze een gefinancierde voorstelling mochten maken. En dat is Barst geworden. ‘Een poging tot buigen’ is de ondertitel van het stuk en daar komt het inderdaad op neer. Beide koninginnen slagen er niet in voor elkaar te buigen. Beiden willen alles te vertellen hebben en dat is voelbaar in de zaal. Het lijkt wel of de twee speelsters, de dames Daniëlle en Joëlke persoonlijk een gruwelijke hekel aan elkaar hebben, zo overtuigend werpen ze zich op de verbeelding van haat, jaloezie en dominantie. Dat krijgt vooral op fysieke wijze gestalte. De gesproken tekst is ondergeschikt aan de beweging en als element in de voorstelling net zo belangrijk als klank dan als mededeling. Tekstzegging is minder belangrijk dan in traditioneel toneel omdat gemoedstoestanden als woede, haat en machtshonger vooral belichaamd worden. En dat knalt er nogal tegenaan, soms lijkt de term théatre sauvage letterlijk gestalte te krijgen. Maar achter alle drift zit voornamelijk lichaamsbeheersing en discipline. Ieder speelt vanuit haar eigen plek op het toneel en net als in het oude lied over de twee koningskinderen ‘conden sie byeen niet koomen’. Het is voor de kijker een enerverende ervaring, ongevraagd krijgt hij zelf de rol van voyeur toebedeeld, dat voelt soms bijna ongemakkelijk, maar vooral spannend.
Uiteraard hebben onze Toon en ik naar generatielange familietraditie er samen maar eentje op zoveel succes gepakt, uiteraard met Hetty en Connie en Daniëlle, want die kennen deze familiegewoonte ook.
Tismaar dat je het weet,
lieve groeten,
oom Jace, zaterdag 7 november 2009
Ambassadeur Tanny over Barst, een poging tot buigen
Ingezonden door Tanny Dobbelaar op ma 23/11/2009 - 17:00
Muziek: "words like violence, break the silence". Twee vrouwen, in trainingspak; blauw en rood. Ze drinken thee en luisteren naar muziek. Dan leest één van hen een briefje voor, met puberaal geneuzel over elkaar 'echt ontmoeten'. En vliegt er een fluim door de lucht. Raak. De twee vrouwen ontbloten hun bovenlijf, lopen naar achteren en schilderen met zwarte verf op hun buik, onder hun zilvergrijze bh hun naam: 'Elisabeth, Queen of England' en 'Mary, queen of Scots'. Het gehele drama is samengevat in de volgende act. Mary schildert eronder 'and England'. Met opgestoken middelvinger.
Dans van schouderbladen. Schots rokje over een prachtige rode hoepelrok. Sigaret pesterij. Mary: lekker veel zelfmedelijden en slachtofferschap. Elisabeth trekt haar blauwe hoepelrok over haar lichaam heen totdat ze op een wenende Maria Magdalena lijkt; Maskerade. ''Kan het ietsje harder?'', briest Mary haar toe.
Briesende katten. Elisabeth spuwt zwart bloed, ze is een poetsende vrouw op haar knieën. Belooft een generaal voor haar volk te zijn. En terwijl Elisabeth vertelt hoe Mary naar het hakblok geleid werd, en haar hondje onder haar kleding verborgen had (dat niet van het lijk wilde wijken en tussen hoofd en schouders bleef zitten) glijdt Mary van een schuin opstaand paneel onderste boven naar beneden, plat liggend. Het volkslied klinkt, Mary vloekt "Loeder van de landsvrede! Bloedhoer!"
Kortom: de acteurs zijn echt getalenteerd, dit smaakt naar meer. Prachtig toneelbeeld en erg vernieuwend, ook in de thematiek.
Macht en machteloosheid in Barst, een poging tot buigen
Tekst: Lisa van Campenhout 20 november 2009 | jongeren persbureau Deadline
Vorig jaar wonnen Joëlke Sanderse en Daniëlle van de Ven de BNG Nieuwe Theatermakers Prijs 2008 voor hun voorstelling Wraakoefening. Met dit prijzengeld maakten ze Barst, een poging tot buigen. In de tweede voorstelling die de theatermaaksters zowel samen bedachten als spelen verkennen ze de wereld van macht, haat en de pijn. Het levert een fraai stuk op dat zowel amuseert als intrigeert.
Buigen of barsten
In Barst verbeelden Daniëlle en Joëlke twee koninginnen uit de 16e eeuw, Elizabeth van Engeland en Maria Stuart van Schotland. De vrouwen hebben aan niets een grotere hekel dan aan elkaar – beiden willen meer macht hebben en zijn niet bereid om voor de ander opzij te gaan. Dit kan maar één ding betekenen: één iemand zal het onderspit moeten delven. Één van de twee zal barsten.
Een fysieke voorstelling
Wanneer het stuk begint en de dames stilzwijgend naar een cover van Depeche Modes Enjoy the Silence luisteren, wordt meteen duidelijk dat Barst bijzonder gaat worden. Vanaf het eerste ogenblik boeit het en het houdt de kijker de hele voorstelling vast. Dit komt met name door de veelvuldige schakeling tussen beweging en tekst, wat het stuk erg spannend maakt om naar te kijken. Sommige ‘bewegingsscènes’ duren net iets te lang, maar over het algemeen is de afwisseling erg geslaagd.
Venijn door pijn
Barst is een voorstelling over macht, jaloezie en eenzaamheid. Over de angst en de onmacht die mensen haatdragend maakt. De drijfveren van de vrouwen worden door knap acteerwerk aan het publiek tentoon gesteld, zonder te veel of te weinig te laten zien. In het nagesprek vertelden de actrices dat ze bij het kiezen van een onderwerp voor hun voorstelling iets wilden doen wat in hun eigen leven speelt. “Ik zegt niet dat ik Elisabeth ben, ik zeg dat ik Daniëlle ben die Elizabeth speelt,” vertelt Daniëlle. Dit maakt het stuk voor de actrices nog persoonlijker en verklaart ook de moderne elementen tussen de 16e-eeuwse personages.
Dichtbij, maar niet samen
In het toneelstuk praten Elizabeth en Maria Stuart geregeld tegen elkaar, ieder vanaf hun eigen helft van het – overigens erg fraaie – decor. Af en toe zoeken ze toenadering tot elkaar, komen ze op elkaars helft, maar nooit komen ze écht samen. Beiden willen ze niet zwikken voor de wil van de ander. Dit levert een sterke voorstelling op, die het publiek nog lang bij zal blijven. De belofte die Daniëlle en Joëlke maakten door de BNG-prijs te winnen, is ruimschoots ingelost.
